CPO

Zeggenschap, leefbaarheid & woningen tegen kostprijs.
Collectief Particulier Opdrachtgeverschap is een vorm van sociale projectontwikkeling waarbij toekomstige bewoners gezamenlijk opdrachtgever zijn voor hun eigen nieuwbouwproject. De toekomstige bewoners richten een rechtspersoon op (stichting of vereniging) die hen in staat stelt om in het projectontwikkelingsproces gezamenlijk als opdrachtgever op te treden en nemen daartoe een adviseur in de arm die hen door het proces leidt. De adviseur stelt zich daarbij faciliterend op en maakt de toekomstige bewoners wegwijs in de rol van de opdrachtgevers.

Tot en met de fase van definitief ontwerp werkt een kopersvereniging meestal namens al haar leden aan een collectief plan; één en ander binnen gestelde stedenbouwkundige randvoorwaarden. Hierbij hebben de deelnemers inzicht en inspraak in de keuze van ondermeer het bouwsysteem, de bouwmaterialen, het afwerkingsniveau en uiteraard de kosten. In de fasen daarna hebben de individuele kopers de gelegenheid zelf te beslissen over de indeling en afwerking van hun eigen woning.

Toekomstige bewoners zijn zelf risicodragend projectontwikkelaar
Omdat toekomstige bewoners door middel van een eerste inleg zelf het voortraject financieren, is een kopersvereniging in staat om zelf als volledig risicodragend projectontwikkelaar op te treden. Een adviseur is daarbij op de achtergrond aanwezig als steun in overleg en onderhandeling met professionele partijen in de bouwwereld.

Door in een vroeg stadium mee te bepalen wat er gebouwd gaat worden en hoe er gebouwd gaat worden, wordt een bijzonder grote betrokkenheid van de toekomstige bewoners gekweekt bij hun woning en hun (nieuwe) buurt. Toekomstige bewoners hebben al hart voor hun buurt voordat de bouw gestart is. Daarnaast worden ze in staat gesteld om zelf hun plekje binnen het project te kiezen.

Bovendien is een welhaast direct gevolg van gezamenlijk bouwen, dat ook al aan het (collectief) beheer van woningen en woonomgeving gedacht wordt, wat de duurzaamheid van de nieuwe buurt een belangrijke impuls geeft. Op deze wijze zijn kopers, binnen de wettelijke kaders, in de gelegenheid maximale zeggenschap uit te oefenen op hun eigen toekomstige woonbuurt.

Particulier opdrachtgeverschap
Onder particulier opdrachtgeverschap worden die vormen van woningbouwontwikkeling verstaan waarbij de kopers zelf hun grondkavel kopen of pachten en een architect kiezen om zo met maximale invloed hun woning te realiseren.

Vormen van particulier opdrachtgeverschap
Onder particulier opdrachtgeverschap wordt verstaan:

  • (Traditionele) kavelbouw:
    Bij deze traditionele vorm van eigenbouw koopt een individuele particulier een kavel met woonbestemming. Daarna ontwerpt deze particulier al dan niet met een architect de woning. Als vervolgens het bouwplan gereed is en de vergunning is verleend, wordt in overleg tussen de particuliere opdrachtgever en de (eventuele) architect een bouwbedrijf geselecteerd die het bouwplan realiseert.
  • Catalogusbouw:
    Een individuele eigenaar van een kavel met woonbestemming stelt naar eigen wens een complete woning samen aan de hand van een catalogus. De aanbieder van de cataloguswoning realiseert vervolgens de gekozen woning. Meestal kunnen extra onderdelen, zoals serre of dakkapel, worden aangepast tegen betaling van meerkosten.
  • Collectief opdrachtgeverschap: Particulieren verwerven in groepsverband een bouwkavel met woonbestemming. Hiervoor organiseren zij zich meestal in een vroeg stadium in een stichting of vereniging zonder winstoogmerk, die als opdrachtgever naar architect en aannemer van het project optreedt. Uiteindelijk worden de woningen dus in groepsverband gerealiseerd. Collectief particulier opdrachtgeverschap kan beschouwd worden als een variant op de traditionele kavelbouw, geschikt voor stedelijke gebieden. Veelgebruikte afkortingen voor deze vorm zijn CPO en CPOG.
  • Projectmatig particulier Opdrachtgeverschap: Binnen de stedenbouwkundige en architectonische uitgangspunten van een locatie krijgen de kopers van een woning de vrijheid om de woning aan te ontwerpen, aan te passen voor hun specifieke woonwensen. Dit kan door wijziging van afmetingen van de woning, indelingen en aan- en uitbouwen. De woning blijft passen binnen de stedenbouwkundige/architectonische uitgangspunten van de locatie maar wordt individueel passend gemaakt en per stuk individueel gebouwd.

Naast deze vormen van particuliere bouw die passen binnen de rijksdefinitie van particulier opdrachtgeverschap, hebben kopers bij sommige vormen van projectontwikkeling enige zeggenschap over indelings- en aanbouwaanpassingen aan hun woning. Dat geldt echter niet voor de keuze van de architect of van de aannemer. Dit wordt consumentgerichte (project)ontwikkeling genoemd.